Faydalı Linkler

Faydalı imalat gideri ile imalatların arsaya kattığı değer artışının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili istemine


Faydalı imalat gideri ile imalatların arsaya kattığı değer artışının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili istemine
Kiracı kendi ihtiyacı için ve işinin gereği olarak kiralanana yapmış olduğu değer artırıcı imalat bedelini kiralayandan isteyebilir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi
2015/7969 E, 2016/4359 K., 02.06.2016
Mahkemesi: Asliye Hukuk Mahkemesi
Talep: Alacak
 
ÖZET: Dava, faydalı imalat gideri ile imalatların arsaya kattığı değer artışının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili istemine ilişkindir. Kural olarak kiracı kendi ihtiyacı için ve işinin gereği olarak kiralanana yapmış olduğu değer artırıcı imalat bedelini kiralayandan isteyebilir. Zorunlu ve faydalı masraf alacağına ilişkin uyuşmazlığın dava tarihinde yürürlükte olup olaya uygulanacak 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 410 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme hükümlerine göre çözülmesi gerekir.
 
KARAR: Davacı dava dilekçesinde, davalıların murisi ile 11.04.2002 başlangıç tarihli 20 yıl süreli, ”boş arsa üzerine akaryakıt ve LPG istasyonu kurmak ve işletmek” amacıyla kira sözleşmesi yapıldığını, sözleşmenin uzun süre devam edeceği inancıyla tesis ve bina yapıldığını ancak sözleşmenin 6. yılında davalı kiraya veren ile dava dışı Enerji Piyasası Denetleme Kurumu ve bayii firması ile problemler yaşadığını, 09.08.2008 tarihinde icra yoluyla tahliye edildiğini belirterek fazlaya dair haklarını saklı tutmak suretiyle kiralanan arsa üzerine yapılan imalat (bina ve tesisler) değeri ile bu yapıların arsaya kattığı değer artışının tahsilini istemiştir.Davalı cevap dilekçesinde, davanın zamanaşımına uğradığını, intifa hakkının kendilerinde olmadığını bu nedenle kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, davacının dava dışı firma ile yaptığı protokole aykırı davrandığını, protokol dışı ürünler satması nedeniyle Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasında cezai şarta mahkum edilerek bayilik sözleşmesinin iptal edildiğini, noterde düzenlenen 28.10.2007 tanzim tarihli tahliye taahhüdüne dayalı olarak icra yoluyla tahliyenin gerçekleştiğini belirterek haksız ve yersiz açılan davanın reddini savunmuştur.
 
Mahkemece, davacı kiracının tacir olduğu, arsanın tahliye taahhüdü nedeniyle tahliye edildiği, kira sözleşmesinin yapıldığı tarihte kiralanan yere ilişkin "Akaryakıt İstasyonu" olarak onaylanmış nazım imar planı olmadığı, davalının ifa engelini bilemeyeceği, kusurun davacıda olduğu, 15.02.2012 tarihli Belediye Başkanlık Meclis kararı ile arsa için "Akaryakıt İstasyonu"olarak onay verildiğini buna istinaden davalılar ile dava dışı arasında 10 yıllık kira sözleşmesi yapıldığı ve arsa üzerindeki yapıların yeniden inşa edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
 
Davacının yapılan faydalı gidere yönelik temyiz istemi yönünden; Sözleşme ile boş arsa üzerine akaryakıt ve LPG istasyonu kurmak ve işletmek için davacıya kiralanmıştır. Sözleşmenin özel şartlar bölümü 5. maddesinde, "kira müddetinin bitiminde kiracı arsa üzerindeki taşınır (menkuller) malları götürecek, Taşınmazlar kiraya verene bırakılacaktır" şartı kararlaştırılmıştır. Dosya kapsamı itibariyle, kiralanan 20 yıllık sözleşme süresi dolmadan 6. yılında 09.08.2008 tarihinde tahliye gerçekleşmiş, dava dışı kişiye 10 yıllığına kiraya verilmiştir. Kural olarak kiracı kendi ihtiyacı için ve işinin gereği olarak kiralanana yapmış olduğu değer artırıcı imalat bedelini kiralayandan isteyebilir. Zorunlu ve faydalı masraf alacağına ilişkin uyuşmazlığın dava tarihinde yürürlükte olup olaya uygulanacak 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 410 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme hükümlerine göre çözülmesi gerekir.
 
Diğer yandan yerleşik uygulama, kiracının kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu masrafların yapıldığı tarih itibariyle Borçlar Kanunu'nun, 414. maddesi kapsamında vekaletsiz iş görme hükümlerine göre davalı kiralayandan istemeye hakkı olduğu yönündedir.
 
Mahkemece yapılacak iş, tarafların gösterdikleri deliller toplanarak mahallinde keşif yapılmak suretiyle davacı kiracı tarafından yapıldığı ileri sürülen faydalı ve zorunlu olup, sökülüp götürülmesi mümkün olmayan ve davalı kiraya veren tarafından benimsenen imalatların nelerden ibaret olduğu, bu imalatların imal tarihleri itibariyle değerleri, kira sözleşmesinin kalan süresi ile orantılı olacak şekilde yıpranma payı düşürülmüş değeri tereddüde yer vermeyecek şekilde tespit edilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde faydalı giderler için davanın reddi yönünde hüküm kurulması doğru değildir.
 
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 02.06.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Bu sayfayı paylaş